Je leidt een gemeente, een bediening of een team. Je hebt gebeden over de richting, je hebt een besluit genomen en dan zegt iemand tijdens een vergadering: ‘Volgens mij zien we iets over het hoofd.’ Nog voordat die persoon is uitgesproken, merk je dat je je antwoord al aan het formuleren bent. Wat maakt het op dat moment zo moeilijk om te luisteren?
Misschien heb je goede redenen voor je besluit. Misschien voel je ook de druk om te laten zien dat je weet wat je doet. Juist in zulke gewone momenten wordt zichtbaar van waaruit je leidinggeeft. Je kunt oprecht verlangen dat Gods Koninkrijk zichtbaar wordt in jouw invloedsfeer en tegelijk gevoelig zijn voor afwijzing, bewondering of de behoefte om alles in de hand te houden.
Deze zeven valkuilen helpen je onderzoeken hoe je denkt, met anderen omgaat en verantwoordelijkheid draagt als geestelijk leider. Bij elke valkuil staat een reflectievraag. Aan het eind vind je een verdiepende vraag per valkuil om mee verder te gaan.
Twijfel laten uitgroeien tot een aanklacht
Dus is er nu geen verdoemenis voor hen die in Christus Jezus zijn, die niet naar het vlees wandelen, maar naar de Geest.
Romeinen 8:1 (HSV)
Paulus spreekt over Gods oordeel. Voor wie in Christus is, is er geen veroordeling, omdat God in Christus met de zonde heeft afgerekend. Vanuit die vrijheid kun je een fout erkennen en herstellen zonder er een oordeel over je hele persoon van te maken.
Je krijgt na een bijeenkomst drie positieve reacties en één kritische vraag. Die avond weet je de complimenten nauwelijks meer, maar kun je de kritische vraag woordelijk herhalen. Je denkt: Straks ontdekken ze dat ik deze verantwoordelijkheid eigenlijk niet aankan.
Dat is herkenbaar bij het impostersyndroom. Je schrijft wat goed ging toe aan geluk, voorbereiding van anderen of gunstige omstandigheden. Een fout krijgt intussen het gewicht van een oordeel over wie je bent. Op dat punt krijgt zelftwijfel het karakter van een aanklacht.
Romeinen 8:1 verbindt het leven in Christus met vrijheid van veroordeling. Die vrijheid geeft je ruimte om precies te kijken naar wat er gebeurde. Misschien heb je iemand inderdaad te snel afgekapt. Dat kun je erkennen en herstellen. De zin ‘ik liet haar niet uitspreken’ geeft je iets concreets om mee aan de slag te gaan.
Reflectievraag: Welke concrete verantwoordelijkheid heb ik hier te nemen, en welk oordeel spreek ik ondertussen over mezelf uit?
Charisma gebruiken om bewondering vast te houden
En wie van u de eerste zal willen worden, die moet dienaar van allen zijn.
Markus 10:44 (HSV)
Jakobus en Johannes vragen om ereplaatsen. Jezus grijpt hun verzoek aan om uit te leggen hoe grootheid onder zijn leerlingen eruitziet. Hij wijst op zijn eigen voorbeeld van dienen. Gebruik je invloed om anderen ruimte en erkenning te geven, ook wanneer ze je tegenspreken.
Met charisma kun je mensen helpen om zich een toekomst voor te stellen die ze zelf nog niet zagen. Je merkt wat er leeft en vindt woorden die mensen in beweging brengen. Een valkuil ontstaat wanneer je steeds meer afhankelijk wordt van hun bewondering. Dan kan de collega die je gisteren waardeerde om haar scherpte vandaag lastig voelen, juist omdat ze je tegenspreekt waar anderen bij zijn.
Narcistische trekken kunnen in dat patroon meespelen. Kijk naar wat zich herhaalt. Wie krijgt de eer als iets slaagt? Wie draagt de schuld als het tegenvalt? Wat gebeurt er met iemand die een terechte vraag stelt op een ongemakkelijk moment? In Marcus 10:42–45 verbindt Jezus gezag met dienen. Dat wordt heel concreet als je jouw invloed gebruikt om iemand anders ruimte te geven, ook wanneer die persoon iets zegt wat jou slecht uitkomt.
Reflectievraag: Wie heb ik onlangs publiekelijk erkenning gegeven, en wie heeft mij voor het laatst openlijk kunnen tegenspreken?
Je roeping verwarren met onmisbaarheid
Maak het zo voor jezelf lichter en laat hen die last samen met je dragen.
Uit Exodus 18:22 (HSV)
Jetro ziet dat Mozes en het volk uitgeput raken doordat alle rechtszaken bij Mozes terechtkomen. Hij stelt voor bekwame, betrouwbare mensen aan te stellen die gewone zaken zelf afhandelen. Draag met een taak ook de bevoegdheid over om erover te beslissen.
Je neemt een taak weer over omdat het sneller gaat. Je blijft bereikbaar op je vrije dag omdat er anders misschien iets misloopt. Ondertussen wacht je team steeds vaker op jouw oordeel. Wat begon als betrokkenheid, maakt het voor anderen moeilijker om verantwoordelijkheid te leren dragen.
In Exodus 18 ziet Jetro hoe Mozes de hele dag rechtspreekt terwijl het volk op hem wacht. Zijn advies gaat verder dan rust nemen. Mozes moet de verantwoordelijkheid zo verdelen dat anderen daadwerkelijk besluiten kunnen nemen. Dat vraagt vertrouwen, ook wanneer iemand een taak anders uitvoert dan jij zou doen.
Reflectievraag: Welke taak kan ik overdragen, inclusief de ruimte om er zelfstandig over te beslissen?
De goede sfeer bewaren door een conflict te vermijden
[…] door ons in liefde aan de waarheid te houden, in alles toe zouden groeien naar Hem Die het Hoofd is, namelijk Christus.
Uit Efeze 4:15 (HSV)
Paulus beschrijft hoe de gemeente als lichaam naar Christus toegroeit. Waarheid en liefde horen in die groei bij elkaar, en ieder lid draagt eraan bij. Benoem gedrag dat anderen het zwijgen oplegt en spreek de betrokkene zorgvuldig aan.
Een teamlid maakt herhaaldelijk harde opmerkingen. Na de vergadering vertelt iemand je dat ze daardoor haar mond houdt. Je wilt zorgvuldig zijn en besluit nog even te wachten. In de volgende vergadering gebeurt hetzelfde.
Uitstel heeft gevolgen. In dit voorbeeld bepaalt het mede wie er nog durft te spreken. Efeziërs 4:15 brengt waarheid en liefde bij elkaar. Een zorgvuldig gesprek kan beginnen bij wat je zelf hebt gezien: ‘Toen zij haar voorstel toelichtte, onderbrak je haar twee keer. Daarna kwam ze er niet meer op terug. Hoe heb jij dat moment ervaren?’
Reflectievraag: Welk gesprek stel ik uit, en wie betaalt intussen de prijs voor dat uitstel?
Geestelijk gezag gebruiken om een gesprek af te sluiten
En laten twee of drie profeten spreken, en laten de anderen het beoordelen.
1 Korinthe 14:29 (HSV)
Paulus geeft de gemeente aanwijzingen voor haar samenkomsten. Wanneer profeten spreken, moeten anderen beoordelen wat zij zeggen. Spreken en toetsen krijgen beide een plaats. Geef anderen de ruimte om je geestelijke indruk te wegen én het besluit dat je eraan verbindt te bespreken.
De woorden ‘ik geloof dat God ons hierin leidt’ kunnen uitdrukken wat je in gebed hebt ontvangen. Ze kunnen ook zwaar wegen in de mond van iemand die de leiding heeft. Een teamlid kan zich afvragen of bezwaar tegen jouw besluit wordt opgevat als weerstand tegen God.
Paulus geeft in 1 Korintiërs 14:29 de anderen de opdracht te beoordelen wat profeten zeggen. Je kunt die ruimte in je eigen team expliciet maken. Vertel wat je meent te ontvangen, hoe je het duidt en welke beslissing je overweegt. Nodig anderen vervolgens uit om te benoemen wat zij zien, inclusief de gevolgen die jij misschien over het hoofd ziet.
Reflectievraag: Kunnen mensen mijn geestelijke overtuiging serieus nemen en toch vrijuit bezwaar maken tegen mijn besluit?
Je waarde aflezen aan zichtbare resultaten
Ik heb geplant, Apollos heeft begoten, maar God heeft laten groeien.
1 Korinthe 3:6 (HSV)
De Korintiërs groeperen zich rond Paulus en Apollos. Paulus noemt hen dienaren met verschillende taken en schrijft de groei toe aan God. Beoordeel je eigen keuzes op trouw aan je opdracht. Zie zichtbare resultaten als informatie voor je volgende stap.
Een volle zaal geeft energie. Een teruglopende opkomst kan vragen oproepen die je serieus moet nemen. De valkuil ontstaat wanneer zulke signalen gaan bepalen hoe je naar jezelf en je roeping kijkt. Dan wordt het verleidelijk om snel iets te organiseren dat weer succes oplevert, terwijl het team misschien tijd nodig heeft om te luisteren, te leren of te herstellen.
In 1 Korintiërs 3:6–7 beschrijft Paulus hoe hij plantte, Apollos water gaf en God de groei gaf. Die verdeling helpt om resultaten eerlijk te onderzoeken. Je kunt verantwoordelijkheid nemen voor de keuzes die je hebt gemaakt en tegelijk erkennen dat groei zich maar gedeeltelijk laat sturen.
Reflectievraag: Wat vraagt trouw in deze fase, ook als het resultaat voorlopig weinig indruk maakt?
Verantwoording afhankelijk maken van je eigen openheid
wij, die bedacht zijn op wat goed is, niet alleen voor de Heere, maar ook voor de mensen.
2 Korinthe 8:21 (HSV)
Paulus stuurt met Titus iemand mee die door de gemeenten is aangewezen om de collecte te begeleiden. Zo maakt hij voor anderen zichtbaar hoe de gift wordt beheerd. Leg vooraf vast wie inzage krijgt en wie een besluit kan laten heroverwegen.
Je hebt mensen om je heen met wie je bidt en overlegt. Toch bepaal jij misschien welke dilemma’s zij horen, wanneer ze erbij betrokken worden en hoeveel gewicht hun bezwaar krijgt. Dan kan er veel overleg zijn terwijl jouw belangrijkste besluiten nauwelijks getoetst worden.
Persoonlijke openheid helpt. Afspraken over bevoegdheden helpen ook. Denk aan een bestuur dat tijdig de informatie krijgt om een besluit te beoordelen, of aan een duidelijke route voor vrijwilligers die een zorg willen melden over iemand die leidinggeeft. Zulke afspraken tellen vooral op het moment dat jij en de ander het grondig oneens zijn.
Reflectievraag: Wie kan een besluit van mij daadwerkelijk laten heroverwegen, en is die ruimte voor iedereen duidelijk?
Begin bij één moment
Kies een situatie uit de afgelopen week waarin je je verdedigde, iemand te snel overtuigde of een gesprek uitstelde. Schrijf op wat er feitelijk gebeurde, welke betekenis jij eraan gaf en welk effect je gedrag op de ander had. Leg je indruk, als dat kan, voor aan iemand die erbij was. Eén vraag kan genoeg zijn: ‘Ik merkte dat ik snel reageerde toen jij bezwaar maakte. Hoe was dat voor jou?’
Neem wat je hoort mee in gebed. Misschien heb je iets te herstellen, een grens te stellen of iemand meer ruimte te geven. De volgende stap kan klein zijn en toch iets wezenlijks veranderen aan hoe mensen jouw leiderschap ervaren.
Sven Leeuwestein
zeven extra coachend reflectievragen:
Misschien heb je goede redenen voor je besluit. Misschien voel je ook de druk om te laten zien dat je weet wat je doet. Juist in zulke gewone momenten wordt zichtbaar van waaruit je leidinggeeft. Je kunt oprecht verlangen dat Gods Koninkrijk zichtbaar wordt in jouw invloedsfeer en tegelijk gevoelig zijn voor afwijzing, bewondering of de behoefte om alles in de hand te houden.
Deze zeven valkuilen helpen je onderzoeken hoe je denkt, met anderen omgaat en verantwoordelijkheid draagt als geestelijk leider. Bij elke valkuil staat een reflectievraag. Aan het eind vind je een verdiepende vraag per valkuil om mee verder te gaan.
Twijfel laten uitgroeien tot een aanklacht
Dus is er nu geen verdoemenis voor hen die in Christus Jezus zijn, die niet naar het vlees wandelen, maar naar de Geest.
Romeinen 8:1 (HSV)
Paulus spreekt over Gods oordeel. Voor wie in Christus is, is er geen veroordeling, omdat God in Christus met de zonde heeft afgerekend. Vanuit die vrijheid kun je een fout erkennen en herstellen zonder er een oordeel over je hele persoon van te maken.
Je krijgt na een bijeenkomst drie positieve reacties en één kritische vraag. Die avond weet je de complimenten nauwelijks meer, maar kun je de kritische vraag woordelijk herhalen. Je denkt: Straks ontdekken ze dat ik deze verantwoordelijkheid eigenlijk niet aankan.
Dat is herkenbaar bij het impostersyndroom. Je schrijft wat goed ging toe aan geluk, voorbereiding van anderen of gunstige omstandigheden. Een fout krijgt intussen het gewicht van een oordeel over wie je bent. Op dat punt krijgt zelftwijfel het karakter van een aanklacht.
Romeinen 8:1 verbindt het leven in Christus met vrijheid van veroordeling. Die vrijheid geeft je ruimte om precies te kijken naar wat er gebeurde. Misschien heb je iemand inderdaad te snel afgekapt. Dat kun je erkennen en herstellen. De zin ‘ik liet haar niet uitspreken’ geeft je iets concreets om mee aan de slag te gaan.
Reflectievraag: Welke concrete verantwoordelijkheid heb ik hier te nemen, en welk oordeel spreek ik ondertussen over mezelf uit?
Charisma gebruiken om bewondering vast te houden
En wie van u de eerste zal willen worden, die moet dienaar van allen zijn.
Markus 10:44 (HSV)
Jakobus en Johannes vragen om ereplaatsen. Jezus grijpt hun verzoek aan om uit te leggen hoe grootheid onder zijn leerlingen eruitziet. Hij wijst op zijn eigen voorbeeld van dienen. Gebruik je invloed om anderen ruimte en erkenning te geven, ook wanneer ze je tegenspreken.
Met charisma kun je mensen helpen om zich een toekomst voor te stellen die ze zelf nog niet zagen. Je merkt wat er leeft en vindt woorden die mensen in beweging brengen. Een valkuil ontstaat wanneer je steeds meer afhankelijk wordt van hun bewondering. Dan kan de collega die je gisteren waardeerde om haar scherpte vandaag lastig voelen, juist omdat ze je tegenspreekt waar anderen bij zijn.
Narcistische trekken kunnen in dat patroon meespelen. Kijk naar wat zich herhaalt. Wie krijgt de eer als iets slaagt? Wie draagt de schuld als het tegenvalt? Wat gebeurt er met iemand die een terechte vraag stelt op een ongemakkelijk moment? In Marcus 10:42–45 verbindt Jezus gezag met dienen. Dat wordt heel concreet als je jouw invloed gebruikt om iemand anders ruimte te geven, ook wanneer die persoon iets zegt wat jou slecht uitkomt.
Reflectievraag: Wie heb ik onlangs publiekelijk erkenning gegeven, en wie heeft mij voor het laatst openlijk kunnen tegenspreken?
Je roeping verwarren met onmisbaarheid
Maak het zo voor jezelf lichter en laat hen die last samen met je dragen.
Uit Exodus 18:22 (HSV)
Jetro ziet dat Mozes en het volk uitgeput raken doordat alle rechtszaken bij Mozes terechtkomen. Hij stelt voor bekwame, betrouwbare mensen aan te stellen die gewone zaken zelf afhandelen. Draag met een taak ook de bevoegdheid over om erover te beslissen.
Je neemt een taak weer over omdat het sneller gaat. Je blijft bereikbaar op je vrije dag omdat er anders misschien iets misloopt. Ondertussen wacht je team steeds vaker op jouw oordeel. Wat begon als betrokkenheid, maakt het voor anderen moeilijker om verantwoordelijkheid te leren dragen.
In Exodus 18 ziet Jetro hoe Mozes de hele dag rechtspreekt terwijl het volk op hem wacht. Zijn advies gaat verder dan rust nemen. Mozes moet de verantwoordelijkheid zo verdelen dat anderen daadwerkelijk besluiten kunnen nemen. Dat vraagt vertrouwen, ook wanneer iemand een taak anders uitvoert dan jij zou doen.
Reflectievraag: Welke taak kan ik overdragen, inclusief de ruimte om er zelfstandig over te beslissen?
De goede sfeer bewaren door een conflict te vermijden
[…] door ons in liefde aan de waarheid te houden, in alles toe zouden groeien naar Hem Die het Hoofd is, namelijk Christus.
Uit Efeze 4:15 (HSV)
Paulus beschrijft hoe de gemeente als lichaam naar Christus toegroeit. Waarheid en liefde horen in die groei bij elkaar, en ieder lid draagt eraan bij. Benoem gedrag dat anderen het zwijgen oplegt en spreek de betrokkene zorgvuldig aan.
Een teamlid maakt herhaaldelijk harde opmerkingen. Na de vergadering vertelt iemand je dat ze daardoor haar mond houdt. Je wilt zorgvuldig zijn en besluit nog even te wachten. In de volgende vergadering gebeurt hetzelfde.
Uitstel heeft gevolgen. In dit voorbeeld bepaalt het mede wie er nog durft te spreken. Efeziërs 4:15 brengt waarheid en liefde bij elkaar. Een zorgvuldig gesprek kan beginnen bij wat je zelf hebt gezien: ‘Toen zij haar voorstel toelichtte, onderbrak je haar twee keer. Daarna kwam ze er niet meer op terug. Hoe heb jij dat moment ervaren?’
Reflectievraag: Welk gesprek stel ik uit, en wie betaalt intussen de prijs voor dat uitstel?
Geestelijk gezag gebruiken om een gesprek af te sluiten
En laten twee of drie profeten spreken, en laten de anderen het beoordelen.
1 Korinthe 14:29 (HSV)
Paulus geeft de gemeente aanwijzingen voor haar samenkomsten. Wanneer profeten spreken, moeten anderen beoordelen wat zij zeggen. Spreken en toetsen krijgen beide een plaats. Geef anderen de ruimte om je geestelijke indruk te wegen én het besluit dat je eraan verbindt te bespreken.
De woorden ‘ik geloof dat God ons hierin leidt’ kunnen uitdrukken wat je in gebed hebt ontvangen. Ze kunnen ook zwaar wegen in de mond van iemand die de leiding heeft. Een teamlid kan zich afvragen of bezwaar tegen jouw besluit wordt opgevat als weerstand tegen God.
Paulus geeft in 1 Korintiërs 14:29 de anderen de opdracht te beoordelen wat profeten zeggen. Je kunt die ruimte in je eigen team expliciet maken. Vertel wat je meent te ontvangen, hoe je het duidt en welke beslissing je overweegt. Nodig anderen vervolgens uit om te benoemen wat zij zien, inclusief de gevolgen die jij misschien over het hoofd ziet.
Reflectievraag: Kunnen mensen mijn geestelijke overtuiging serieus nemen en toch vrijuit bezwaar maken tegen mijn besluit?
Je waarde aflezen aan zichtbare resultaten
Ik heb geplant, Apollos heeft begoten, maar God heeft laten groeien.
1 Korinthe 3:6 (HSV)
De Korintiërs groeperen zich rond Paulus en Apollos. Paulus noemt hen dienaren met verschillende taken en schrijft de groei toe aan God. Beoordeel je eigen keuzes op trouw aan je opdracht. Zie zichtbare resultaten als informatie voor je volgende stap.
Een volle zaal geeft energie. Een teruglopende opkomst kan vragen oproepen die je serieus moet nemen. De valkuil ontstaat wanneer zulke signalen gaan bepalen hoe je naar jezelf en je roeping kijkt. Dan wordt het verleidelijk om snel iets te organiseren dat weer succes oplevert, terwijl het team misschien tijd nodig heeft om te luisteren, te leren of te herstellen.
In 1 Korintiërs 3:6–7 beschrijft Paulus hoe hij plantte, Apollos water gaf en God de groei gaf. Die verdeling helpt om resultaten eerlijk te onderzoeken. Je kunt verantwoordelijkheid nemen voor de keuzes die je hebt gemaakt en tegelijk erkennen dat groei zich maar gedeeltelijk laat sturen.
Reflectievraag: Wat vraagt trouw in deze fase, ook als het resultaat voorlopig weinig indruk maakt?
Verantwoording afhankelijk maken van je eigen openheid
wij, die bedacht zijn op wat goed is, niet alleen voor de Heere, maar ook voor de mensen.
2 Korinthe 8:21 (HSV)
Paulus stuurt met Titus iemand mee die door de gemeenten is aangewezen om de collecte te begeleiden. Zo maakt hij voor anderen zichtbaar hoe de gift wordt beheerd. Leg vooraf vast wie inzage krijgt en wie een besluit kan laten heroverwegen.
Je hebt mensen om je heen met wie je bidt en overlegt. Toch bepaal jij misschien welke dilemma’s zij horen, wanneer ze erbij betrokken worden en hoeveel gewicht hun bezwaar krijgt. Dan kan er veel overleg zijn terwijl jouw belangrijkste besluiten nauwelijks getoetst worden.
Persoonlijke openheid helpt. Afspraken over bevoegdheden helpen ook. Denk aan een bestuur dat tijdig de informatie krijgt om een besluit te beoordelen, of aan een duidelijke route voor vrijwilligers die een zorg willen melden over iemand die leidinggeeft. Zulke afspraken tellen vooral op het moment dat jij en de ander het grondig oneens zijn.
Reflectievraag: Wie kan een besluit van mij daadwerkelijk laten heroverwegen, en is die ruimte voor iedereen duidelijk?
Begin bij één moment
Kies een situatie uit de afgelopen week waarin je je verdedigde, iemand te snel overtuigde of een gesprek uitstelde. Schrijf op wat er feitelijk gebeurde, welke betekenis jij eraan gaf en welk effect je gedrag op de ander had. Leg je indruk, als dat kan, voor aan iemand die erbij was. Eén vraag kan genoeg zijn: ‘Ik merkte dat ik snel reageerde toen jij bezwaar maakte. Hoe was dat voor jou?’
Neem wat je hoort mee in gebed. Misschien heb je iets te herstellen, een grens te stellen of iemand meer ruimte te geven. De volgende stap kan klein zijn en toch iets wezenlijks veranderen aan hoe mensen jouw leiderschap ervaren.
Sven Leeuwestein
zeven extra coachend reflectievragen:
- Aanklacht. Als ik terugkijk op een recente fout, welk concreet gedrag kan ik corrigeren en welk oordeel over mezelf voeg ik eraan toe?
- Charisma. Toen iemand mij voor het laatst tegensprak waar anderen bij waren, hoeveel ruimte gaf ik diegene om zijn punt af te maken?
- Roeping. Welke verantwoordelijkheid houd ik bij me, en wat heeft een ander nodig om die met ruimte voor eigen besluiten over te nemen?
- Conflict. Welk gesprek stel ik uit om de goede sfeer te bewaren, en wie merkt de gevolgen van dat uitstel?
- Geestelijk gezag. Als ik zeg dat ik geloof dat God ons ergens in leidt, hoe maak ik dan ruimte voor anderen om die indruk te toetsen?
- Resultaten. Als de zichtbare resultaten tegenvallen, waaraan herken ik dan dat ik trouw ben aan wat God mij heeft toevertrouwd?
- Verantwoording. Wie heeft de informatie én de bevoegdheid om een belangrijk besluit van mij te laten heroverwegen, ook als ik zelf overtuigd ben?
Posted in Geestelijk leiderschap, Kerk en organisatie
Posted in valkuilen, geestelijk leiderschap, transitie
Posted in valkuilen, geestelijk leiderschap, transitie
Recente artikelen
Zeven valkuilen voor geestelijk leiders
December 9th, 2026
Volwassen leiderschap als bedding voor apostolische genade
November 21st, 2026
De Diotrefes in de ander én in jezelf
October 14th, 2026
Goedbedoeld niet goed geëindigd
October 5th, 2026
De werkelijkheid achter het zichtbare
September 29th, 2026
Archief
2026
August
2025
November
December
2024
August
September
2023
2022
2021
